ماجرای محو صورت نظامیان و نمایش اسامی آن ها| خطای پیکسلی در میدان امنیتی در رزمایش تنگه هرمز
رویداد ۲۴| برگزاری رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» توسط نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بار دیگر توجه رسانهها و افکار عمومی را به تحرکات نظامی ایران در منطقه حساس تنگه هرمز جلب کرد. اما در کنار پیامهای نظامی و امنیتی این رزمایش، یک حاشیه رسانهای نیز شکل گرفت؛ انتشار ویدئوهایی که در آن تلاش شده بود چهره برخی فرماندهان محو شود، اما در اثر بیدقتی، نام آنها روی یونیفرم همچنان قابل شناسایی باقی مانده بود.
این مسئله خیلی سریع در شبکههای اجتماعی بازنشر شد و برخی کاربران آن را نشانه ضعف در مدیریت رسانهای دانستند. در فضای رسانهای امروز که تصویر و جزئیات بصری نقش مهمی در انتقال پیام دارند، کوچکترین خطای فنی میتواند به سوژهای برای بحث عمومی تبدیل شود؛ بهویژه زمانی که موضوع به حوزههای امنیتی و نظامی مرتبط باشد.
رزمایش مورد بحث، در چارچوب نمایش توانمندیهای دریایی ایران در یکی از استراتژیکترین گذرگاههای انرژی جهان برگزار شد. تنگه هرمز به عنوان مسیر عبور بخش قابل توجهی از نفت جهان، همواره در مرکز توجه رقابتهای ژئوپلیتیک قرار داشته و هرگونه تحرک نظامی در این منطقه بازتاب بینالمللی پیدا میکند. در چنین فضایی، مدیریت تصویر و روایت رسانهای از رزمایشها، به اندازه خود عملیات نظامی اهمیت پیدا میکند.
کارشناسان رسانه معتقدند در تولید محتوای نظامی، معمولاً سه هدف اصلی دنبال میشود: نمایش قدرت بازدارندگی، ارسال پیام سیاسی به رقبا و تقویت روحیه داخلی. اما خطاهای فنی میتواند این پیامها را تحت تأثیر قرار دهد. در این مورد خاص، تلاش برای پنهان نگه داشتن هویت برخی فرماندهان نشان میدهد که ملاحظات امنیتی در انتشار تصاویر وجود داشته، اما اجرای ناقص آن باعث شکلگیری یک تناقض رسانهای شده است.
از منظر امنیتی، چنین اشتباههایی الزاماً به معنای افشای اطلاعات حیاتی نیست، اما میتواند تصویری از ضعف در فرآیندهای کنترل و نظارت رسانهای ایجاد کند. در عصر جنگ روایتها، حتی جزئیترین خطاهای بصری میتوانند دستاویز رسانههای رقیب یا منتقد قرار بگیرند و روایت اصلی رزمایش را به حاشیه ببرند.
در سوی دیگر، برخی تحلیلگران معتقدند واکنش شدید افکار عمومی به چنین مواردی، نشاندهنده حساسیت بالای جامعه نسبت به مسائل امنیتی و نظامی است. در سالهای اخیر، با گسترش دسترسی به اطلاعات و افزایش سواد رسانهای، مخاطبان بیش از گذشته به جزئیات توجه میکنند. همین مسئله باعث شده خطاهایی که شاید در گذشته کمتر دیده میشد، امروز به سرعت تبدیل به سوژه بحث عمومی شود.
این اتفاق همچنین نشان میدهد مرز میان امنیت اطلاعات و شفافیت رسانهای تا چه اندازه پیچیده شده است. از یک سو نهادهای نظامی تلاش میکنند تصویری کنترلشده از فعالیتهای خود ارائه دهند و از سوی دیگر، فضای رسانهای جدید امکان کنترل کامل روایت را دشوار کرده است. در چنین شرایطی، کوچکترین نقص در فرآیند تولید محتوا میتواند اثرگذاری پیام اصلی را کاهش دهد.
از منظر ارتباطات راهبردی، چنین رخدادهایی میتواند به بازنگری در فرآیندهای انتشار محتوا منجر شود. بسیاری از ارتشها و نیروهای نظامی در جهان، واحدهای تخصصی ارتباطات استراتژیک دارند که پیش از انتشار هر تصویر یا ویدئو، آن را از منظر امنیتی و رسانهای بررسی میکنند. افزایش پیچیدگی جنگ رسانهای باعث شده مدیریت تصویر، به بخشی از دکترین دفاعی کشورها تبدیل شود.
در نهایت، حاشیه ایجاد شده پیرامون ویدئوهای رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» بیش از آنکه یک مسئله صرفاً فنی باشد، بازتابی از شرایط جدید رسانهای است؛ شرایطی که در آن روایتها به اندازه واقعیتها اهمیت دارند. در چنین فضایی، دقت در جزئیات تصویری میتواند به اندازه خود پیام نظامی تعیینکننده باشد.
